Biblia akwarystycznej diagnostyki wraca w nowej odsłonie. Dieter Untergasser po latach oczekiwania wydał zaktualizowane dzieło Krankheiten der Zierfische (2024), które przesuwa granice hodowli. Od sekcyjnych odkryć po nowoczesną diagnostykę za pomocą kodów QR i filmów – ta książka oferuje odpowiedzi tam, gdzie internetowe porady zawodzą. Przeczytaj recenzję publikacji, którą uznawany ichtiolog Anton Lamboje określił jako nowy standard w akwarystyce.
Choroby ryb ozdobnych (Choroby akwariowych ryb) - Dieter Untergasser
Już w dzieciństwie zaintrygowało mnie, gdy w książce 222x Jak i dlaczego przeczytałam, że ryby należą do organizmów o największej różnorodności chorób. Z upływem lat mogę tę prawdę tylko potwierdzić. Na nasze łuskowate podopieczne czyha wiele różnych niebezpieczeństw, a my jako ich hodowcy jesteśmy tu, aby je chronić. Mamy za nie odpowiedzialność.
Uświadamiam sobie, jak wspaniałe to stworzenia, i zazwyczaj niechętnie nabywam nowe okazy – głównym powodem są, jak inaczej, choroby. Kwarantanna nie może być lekceważona, ponieważ niektóre choroby mogą objawić się dopiero po długim czasie, czasami nawet po pół roku, a niekiedy ich sprawcy czekają znacznie dłużej.
Poprzednie wydanie książki Choroby ryb ozdobnych autorstwa Dietera Untergassera zostało wyprzedane, więc oryginalne egzemplarze dziś osiągają wielokrotność ówczesnej ceny. Nowa, rozszerzona i przerobiona wersja z 2024 roku jest nadal dostępna. Bariera językowa dla tych, którzy nie znają niemieckiego, może być przeszkodą, ale dzisiaj strony można dość wygodnie tłumaczyć z telefonem czy tabletem w ręku.
Diagnostyka i leczenie chorób
Książka Choroby ryb ozdobnych jest zaprojektowana tak, aby spełniała swoje główne zadanie: prewencję, diagnostykę i leczenie chorób. Całość zawiera także praktyczny załącznik, który czytelnika logicznie prowadzi przez diagnostykę chorób.
Dieter Untergasser wyposażył książkę w mnóstwo fotografii i kodów QR, które prowadzą czytelnika do filmów dokumentujących objawy chorób. Filmy są ilustrujące i zrozumiałe nawet bez znajomości języka.
Rozdział 9 „Leczenie chorych ryb” przedstawia wyczerpujący przegląd czterech głównych kategorii leczenia:
- Antybiotyki
- Metody biologiczne i prewencyjne ochrony
- Chemioterapia
- Środki dezynfekcyjne
Gdy już zidentyfikujesz chorobę na podstawie opisanych objawów (i przy pomocy dołączonego załącznika), możesz przeczytać, jakie jest właściwe dawkowanie i przez jaki czas. Dla każdej substancji leczniczej podano, czy jest na receptę, czy ogólnie dostępna. Czasami okaże się, że leczenie nie jest tak skomplikowane, ale potem nastaną sytuacje, gdy zaczniesz szukać lekarza, który przepisałby ci dany lek. A ponieważ gra toczy się o czas, decyzje muszą być szybkie.
Jednak gdy bardziej zagłębisz się w problematykę chorób, z czasem odkryjesz, że wskazane jest mieć przynajmniej jakiś mikroskop. Ten będzie ci pomagał w identyfikacji choroby i zwiększy prawdopodobieństwo prawidłowej diagnozy. A jeśli nie masz kogoś bardziej doświadczonego, na kogo mógłbyś się zwrócić, wierz, że masz wsparcie w tej książce. Pojawienie się w mikroskopie można za pomocą tej książki i już wspomnianych kodów QR porównać z wizualizacją objawów i wyników, które w tym celu przygotował autor.
Żywienie jako podstawa prewencji
Miałam to szczęście, że uczestniczyłam w wykładzie Dietera Untergassera na Sympozjum DCG (Deutsche Cichliden Gesellschaft e.V.) w 2025 roku w Münsterze, na którym poza innymi prezentował, jak dieta ryb jest ściśle powiązana z tym, jak zdrowe ryby będziemy mieć w akwarium.
A ponieważ to nie jest tylko frazes, w porównaniu do poprzedniego wydania tej książki w tym nowym nowo wprowadzono rozdział o żywieniu ryb. Autor w rozdziale wstępnym opisuje podstawy karmienia, które każdy akwarysta chętnie powtórzy, aby mógł samodzielnie stwierdzić, czy wszystko jest w porządku.
Dalej autor wyraźnie podkreśla, że sucha karma musi być prawidłowo przechowywana, a gdy akwarysta ją otworzy, powinna być spożyta w ciągu 3-4 miesięcy.
Powinna być zużyta w ciągu maksymalnie czterech miesięcy.*
W żadnym wypadku akwarysta nie powinien wkładać palców do pojemnika, ponieważ nasze ręce są wilgotne i zasiedlone bakteriami. To prowadzi do kontaminacji karmy. Ja to rozwiązuję używając łyżeczki, czym unikam ewentualnego niezamierzonego przedawkowania.
Jeśli sucha karma nie jest prawidłowo przechowywana i zamknięta, ponownie zwiększa się wilgotność, co otwiera drogę do rozmnażania grzybów i bakterii, które mogą być przyczyną chorób. Alarmująca jest także informacja, którą znajdziemy w rozdziale o żywieniu ryb z doświadczeń dotyczących sekcji ryb:
Więcej niż połowa z chorych ryb, które badałem w latach 1980-2020, wykazywała silne stłuszczenie wątroby i jamy brzusznej. **
Autor dodaje, że prawdopodobną przyczyną tego stłuszczenia wątroby jest dieta zbyt bogata w węglowodany i tłustą karmę, jak również brakujący cholin i witaminy. Wszyscy akwarysta powinni mieć to ryzyko na uwadze i zastanowić się, czy dostarczają swoim akwariowym mieszkańcom naprawdę wysokiej jakości pokarm w odpowiednich ilościach. Jeśli tak nie jest, to zagrożenie, że wystąpią choroby, znacznie wzrasta.
Kolejnym istotnym spostrzeżeniem jest to, że mrożona karma powinna być rozmrażana jeszcze przed podaniem (np. pod bieżącą wodą), ponieważ, jeśli akwarysta wrzuci np. mrożoną kostkę do wody, zanim się rozmrozi, ryby ją zjedzą, a schłodzona karma może w żołądku lub niewłaściwym żołądku (pseudomagen) wywołać zapalenie.
Jak już wspomniano w zapisie z wykładu autora na Sympozjum DCG (Deutsche Cichliden Gesellschaft e. V.) akwarysta powinien być naprawdę ostrożny w odniesieniu do mrożonej diety i jej pochodzenia. Jeśli nie mają pewności, skąd pochodzi i czy była kilkakrotnie rozmrażana, lepiej unikać takich zapasów.
Zaleca się zakup mrożonej karmy z zaufanych źródeł. Jeśli mamy dostęp do mikroskopu, możemy sami pod powiększeniem części karmy obserwować ewentualne ilości bakterii, które od razu wskażą nam na jakość.
Podsumowanie
A jeśli jeszcze nie przekonałam cię, pozwól mi zacytować zakończenie recenzji tej książki autorstwa Antona Lamboja w austriackim czasopiśmie Aqua Terra Austria (2025/1):
Mogę to tylko z całego serca polecić - bo nawet jeśli (miejmy nadzieję) tylko niewiele chorób wystąpi w naszym akwarium (kto by ich chciał), uczy to bardzo, bardzo wiele o ogólnej biologii ryb i potrzebach pielęgnacyjnych, jakie mają w akwarium - i powinniśmy, musimy im zawsze zapewniać to, co najlepsze. Doskonała książka, która z pewnością, tak jak jej poprzednik, stanie się standardowym dziełem w akwarystyce.
Głównym powodem, dla którego zdecydowałam się napisać recenzję, jest to, że jestem z książki całkowicie zachwycona. W erze cyfrowej pełnej szybkich i sprzecznych rad, Choroby ryb ozdobnych służy jako niezawodna kotwica, która utrzyma cię w fachowych granicach.
Jeśli chcesz mieć zdrowe ryby w prosperującym akwarium, warto zaopatrzyć się w publikację Choroby ryb ozdobnych do swojej akwarystycznej biblioteczki.
Dużo lepiej jest spędzić czas nad sprawdzonymi informacjami, nawet jeśli musisz je przetłumaczyć, niż przeszukiwać nieudokumentowane i domniemane informacje w mediach społecznościowych i czasami na forach.
A jeśli będziesz się błąkać i rozpaczać, wierz, że Dieter Untergasser doda ci odwagi i na podstawie swoich doświadczeń z praktyki klinicznej i licznych sekcji, poleci narzędzia do rozwiązania sytuacji, gdy natura sama już nie wystarcza.
Twoje akwarium i przede wszystkim jego mieszkańcy będą ci wdzięczni za ich dobrobyt.
Dieter Untergasser (2024). Choroby ryb ozdobnych (2. wyd. poprawione i rozszerzone). Niemcy: Eigenverlag. s. 299. ISBN 978-3866652341
- *Untergasser, Dieter (2024). Choroby ryb ozdobnych (2. wyd. poprawione i rozszerzone). Niemcy: Eigenverlag. s. 301. ISBN 978-3866652341
- **Untergasser, Dieter (2024). Choroby ryb ozdobnych (2. wyd. poprawione i rozszerzone). Niemcy: Eigenverlag. s. 299. ISBN 978-3866652341
- Lamboj, Anton. Recenzje książek: Choroby ryb ozdobnych: Prewencja - Diagnostyka - Leczenie. Aqua Terra Austria. 2025, rocznik 68, nr 1, s. 30.
